Gedicht Symposium Familiezorg
Ontvangst met verse koffie en een gastvrij plakje cake
Het was net een begrafenis waar iedereen vrolijk keek
De cake die was voor iedereen, maar toch was het frappant:
Hebt u het ook geproefd? De cake was aan de kouwe kant!
De hamvraag was natuurlijk of ’t op tijd zou gaan beginnen
Ja hoor! Geen Brabants kwartiertje, iedereen om half elf binnen
De vrouwen in de meerderheid, voorspelbaar ben ik bang
Dat zij van oudsher zorgend zijn, dat wisten wij al lang.
Frenk van der Linden sprak lovende woorden tot de klas
Hij zei dat u de voorlopende avant garde was
Applaus dus voor uzelf, sta even op en tel tot tien
Hoelang kon u uw naaste buren in de ogen zien?
Langer dan uw geliefde, wat een eye-opener was dat!
Vooropgesteld natuurlijk dat u een geliefde hàd.
“En tussen droom en daad…”, wou Frenk een stukje Elsschot kwijt
Frits Sanders, maatschappelijk werker, had maar steeds te weinig tijd.
Er was hoop! Vonden Frenk èn de EO, of was dat slechts een droom?
Lida Barthels sprak, zij werkte in het ziekenhuis in Bergen op Zoom.
Daar liep niet alles perfect. “Da’s ook bij mij zo” gaf Frenk aan
Die had òf geen geliefde, òf zij keek hem nooit meer aan.
Daar was Brigitte van Haaften, vrolijke gedeputeerde
Die het bijzondere gezelschap eerst eens nader inspecteerde.
De zorg trok volle zalen, niet alleen in Tilburg, maar ook hier
Dat inspireerde Van Haaften en deed haar ook veel plezier.
“Vroeg of laat krijgen we allemaal met zorg te maken
Kijk maar naar Obama!” Kwam zij dadelijk ter zake.
Brigitte die zag kansen, die goed te verzilveren waren
En kwaliteit van leven was veranderd! Wist zij te verklaren.
3,7 miljoen mantelzorgers, ’t was geen kattenpis!
Het bleek dat mantelzorg geen bijverschijnsel, maar een hoofdverschijnsel is
“Brabant is uniek in Nederland!” Zei een trotse Brigitte
Ze gaf wat voorbeelden van projecten, wat ondersteunde ze eigenlijk niet?
Wie helpt zijn zieke moeder hier weleens naar het toilet?
Dat was voor beiden géén kattenpis! Werd door Brigitte uiteengezet.
Brabant was goed op dreef, veel doelen kwamen al in zicht
En vandaag werd een nieuwe stap gezet! Werd door Brigitte tot slot bericht.
Een persoonlijke vraag van Frenk, die openhartig vertelde dat
Zijn leven een chaos was sinds zijn moeder Alzheimer had.
Als ie in Brabant had gewoond, wat zou dan anders zijn gegaan?
Het netwerk zou zich dadelijk sluiten, en meldde zichzelf vanzelf aan.
Toen de kunstenaar naar voren, hij was eerst een beetje stil
“Ik heb geen rol!” Zei hij bescheiden, maar hij had wèl een mooie bril.
Victor’s inspiratie kwam van de buurman, zo zei hij
En ook uit hemzelf, Victor die zocht het heel dichtbij.
“Je keuze wordt heel sterk bepaald door waar je bent geboren.”
Ja, àls de kunstenaar wat zei, bracht ie veel waars naar voren.
“We moeten wel voorzichtig zijn”, zei Brigitte achter het beeld
En na deze onthulling werden bloemen uitgedeeld.
Toen sprak Klaartje van Montfoort, deed haar bril op, en ze zei:
“Wij zijn blij dat u er bent, maar mensen, wie zijn wij?
Nu ja, ons motto luidt: open communicatie leidt tot minder stress!”
Ze had het mooiste werk dat er bestond en boekte veel succes.
De praktijk die leek weerbarstiger dan Klaartjes mooie woorden
Maar Klaartje bleef geloven, waarmee ze geld en punten scoorde.
Samen met de juiste partners, en door Klaartje werd beloofd:
“Samen, dat gebeurt, als je er samen in gelooft!”
Klaartje wou niet groter worden maar zichzelf overbodig maken
Dan was haar missie pas geslaagd! Kwam zij reëel ter zake.
Toen ging er een mobieltje af, vervelend vond ik dat
Maar ’t kon best iemands familie zijn, die acute zorg nodig had!
Voor mij wordt ook heel goed gezorgd, op dit moment nog wel
Ik voel mij razend ondersteund door mijn eigen Daniël
Hij vliegt over de toetsen, nou, ik bof er toch maar mee!
En met hetzelfde gemak helpt ie zijn moeder naar de WC!
Klaartje moest zich omdraaien, door Frenk werd uitgelegd:
“Steek je hand op als je VOLLEDIG snapt wat Klaartje heeft gezegd!”
Ria Persoons die snapte alles, stak haar hand alleen niet op
En niet allen snapte zij alles, ze vond het ook allemaal top!
Ene William Oomen sprak: “Ik heb de wijsheid niet in pacht
Maar hoe rollen we dit uit? Is daar al over nagedacht?”
Wie wilde nog meer “Klaarheid”? Ilse Roelofsen had een vraag
Het verschil tussen mantelzorg en familiezorg? Dat bleek de hamvraag van vandaag!
Gelukkig was er iemand hier die daar een studie naar had gedaan
Deirdre, haar voornaam was genoeg, trad blond en blozend aan
Over relaties kon je praten, en dat ging zij dan ook doen
En de grondslagen uit de doeken doen! vertelde zij ons toen.
Het woord “grondslag” bezorgde haar nog steeds een kick, zei zij
Zij waren onze diepste laag, dat gold ook voor u en mij.
In dit gebouw bijvoorbeeld, waar men zich vandaag bevond
Voelden wij ons kabouters op grote en machtige grond.
Nike, ’t bleek geen sportschoen, maar een Griekse Godin te zijn
Één meneer hier wist dat, luid applaus, dat vond ie fijn.
Niké had geen armen, oogde toch bepaald niet stram
En was met die ene vleugel ook bepaald niet vleugellam.
Een modefilmpje toen, begeleid door stemmige muziek
Was de grondslag geschiedenis, uitdaging of slechts chique?
Vroeger was alles mooier, dus de jurken van nu
Hadden als grondslag allemaal 19e eeuws tenue.
Een filmfragment daarna, waarin zoals door Deirdre werd gezegd
De grondslag van de zorg in de laatste minuut werd blootgelegd.
De voetbalwedstrijd uitgezet en paal en perk gesteld
Geroezemoes in de zaal, dat was door Deirdre al voorspeld.
De ontmoeting bleek de sleutel, de gemeenschappelijke rode draad
Over twaalf van de 22 grondslagen werd nog wat doorgepraat.
Open communicatie! Dat bleek de sleutel tot succes
En, dat kon niet váák genoeg gezegd: het leidde ook tot minder stress!
Waarom zaten mensen in de zorg? Frenk vroeg en informeerde
Mijn achterbuurman, Taminiau, had een schoonmoeder die dementeerde.
De grondslagen hier in de zaal, die logen er niet om
Waarna Peter Westhof snel het podium beklom.
Regie voor de cliënt, en welke handvatten aan te reiken?
Eerst maar eens op huisbezoek, om daar eens rond te kijken.
Om handvatten te ontwikkelen, dat vroeg creativiteit
Maar Peter wou nog meer handvatten, en nam daarvoor de tijd.
Een schouderklopje deed geen zeer, extra inzet leverde op
Humor leidt tot minder ziekteverzuim, dus vertel ook eens een mop.
Een bejegeningskalender en een prachtig schilderij
Droegen volgens Peter allemaal hun steentje bij.
Goede bejegening was essentieel, dus konden wij misschien
Elkaar iedere dag een minuut of tien recht in de ogen zien?
Peter, bleek tenslotte, was een erudiete vent
Of zijn verhaal nou klopte of niet: hij had wèl een krantenabonnement!
Had Peter weleens gestampvoet? Ja, maar nooit in ’t openbaar!
Goddank! Want als Peter stampvoet mensen, berg je dan maar!
Want wij mogen dan kabouters zijn die in dit bouwwerk hokken
Maar als hij stampvoet staat heel het provinciehuis te schokken!
Vóór de worstenbroodjes nog een laatste spreker te gaan
John, gelukkig getrouwd met Jolande, gaf ie monter aan.
John bleek als familiezorger zéér gediplomeerd
Wat door zijn gezinshistorie werd geïllustreerd.
Een enorm verhaal en dat in tien minuten verteld
Ik weet niet hoe ’t met u zat, maar ik vond die John een held!
In het bos van hulpverleners was er eindelijk één boom
Die zijn hele gezin kon helpen ontsnappen uit een boze droom.
Toen hoog tijd voor de lunch, een lekker broodje op de hand
Frenk die mailde met z’n moeder, Peter las relaxed de krant
En buiten stonden mensen, je zàg dat zij geliefden waren
Elkaar ongegeneerd lang in de ogen aan te staren.
Klaar voor de twee ronde, Ton die ging ons wakker houwen
Hij had maar liefst twee banen, wilde hij ons toevertrouwen.
Waarom ie mysterie guest was? Hij had werkelijk geen idee
Misschien kon Klaar niks beters krijgen? Klaartje brulde heel hard: “Nee!”
De familie: de natuurlijke habitat voor liefde, vreugde en verdriet
Zoals je dat in vogelvlucht op Ton z’n foto’s ziet.
Als je geen familie of vrienden hebt? Tsja, wat moest je dan doen?
Ton was in te huren voor bruiloften! Vertelde Frenk ons toen.
Bowling alone! De tijd van gedeelde stinkschoenen was voorbij
Iedereen alléén, op z’n eigen Nikes, volgens mij.
De kans eenzaam te sterven nam dus toe, voor allemaal
Toen ging het over bonding, bridging en het sociale kapitaal.
Plak voor je buurman eens een band! Er volgde nog een anekdote
Niet relevant voor ’t onderwerp, maar ik heb ervan genoten:.
Een Oegandese bruiloft, Murrey vond z’n kamelentocht maar saai
Beklom een berg, bedwong een oerbos, kreeg een fax van een Masai!
Sociale netwerken, lang leven de technologie
Hoe weet je anders welk hotel je hebben moet, of nie?
De menselijke dimensie die ontbrak hierbij totáál
“Je kunt elkaar niet in de ogen zien!” Riep een dame in de zaal.
“Flikcr” als volwaardig alternatief, Ton vond het helemaal top
Maar mevrouw vond het asociaal en riep nog net niet: Flickr op!”
Frenk zou zonder mailcontact niet voor z’n moeder kunnen zorgen
Patiëntennetwerken werden de verbindingen van morgen.
Na wat “Wildersbashing” liep het scherm met dansers vol
Ene Matt danste met iedereen, over de hele wereldbol.
Het panel kwam naar voren toen, nam plaats, op goed geluk
En mocht het nodig zijn: voor Peter was er een tweede kruk.
De halve zaal die bleek ineens te snappen hoe het zat
Het bleek dat dit volledig in het woord VOLLEDIG zat
Mevrouw Paalvast wilde graag wat weten over geld
“Ik vecht al jaren tegen deze vraag!” Werd door Klaartje toen verteld.
“We kunnen potjes creëren als we durven investeren
En in Brabant zijn we meer van dóén!” Wou Klaartje toen beweren.
Peters medewerkers waren allemaal erg tevreden
En ze zetten nooit een voetbalmatch uit, zonder reden.
Familiezorg vroeg een andere manier van budgetteren
En van anders, en van efficiënter organiseren
Verkochten zorgverzekeraars dan echt alleen maar flauwekul?
Toen Peter onder vuur, want wat hij zei bleek ook gelul!
De handen aan het bed bleken door een stopwatch gebonden
En de overheid bezuinigde, in iedere nieuwe ronde
Een boze Klaartje zei: Wwat wij verkondigen is realiteit
En niet alleen een mooi verhaal! Dat wou ik even kwijt!”
Pak het boekje er maar bij, dáár gaan we over praten
Oordeel niet! Had een mantelzorgmakelaar al heel snel in de gaten
Sluit je niet voor de ander af, maar kijk de ander aan
En luister, om dan met de zorgvraag aan de gang te kunnen gaan.
De kunstenaar die sprak weer: “Loop niet aan je doel voorbij
Maar zorg voor je familie!” Dat was helder, volgens mij.
Karin, verpleegkundige, vroeg de kunstenaar naar zijn werk
Baby’s waren onschuldig! Voelde de kunstenaar heel sterk.
Over emoties kon je niet onderhandelen, dat gaf namelijk geen pas
En laconieke huisarts liep gewoon weg als iemand razend was.
Erkenning voor de emotie, en daarna eens informeren
Maar zelfs bij Klaartje thuis kon het weleens enorm verkeren!
Maar Klaar was nu 55 en ze werd héél anders boos
Ze was nu héél verstandig, eindelijk, na een hele poos.
Maar of dat nou door inzicht kwam? Stond Frenk hier te verklaren
Hij was ervan overtuigd dat het gewoon de hormonen waren.
Twee ruziënde zussen, in twee minuten op één lijn
De onderliggende reden die bleek cruciaal te zijn.
Intuïtie bestaat niet! Werd haast door niemand onderschreven
Veel reactie uit de zaal, en Frenk die voedde dat nog even.
Kennis, kunde, expertise, hulpverlenen was een vak!
Het was geen intuïtie als dat je afging met gemak
Het gevoel dat kon verstandig zijn, en het verstand gevoelig wezen
Connie Palmen werd door Deirdre naar het rijk der fabelen verwezen.
Toen huilde er een baby in een hoekje van de zaal
Een klein, onschuldig stemmetje, maar we hoorden ’t allemaal
Ik vond het wel mooi, zo’n heel concrete, luide hint:
Dat stèmmetje was geen intuïtie, dat stèmmetje was gewoon een kind!
Als je je van intuïtie bewust was, was het geen intuïtie meer
Toen pleurde Frenk ineens een liefdesverklaring voor ons neer:
Hij was op Annet nog stapelgek! Zo gaf ie te verstaan
Dat was pure intuïtie, al keek zij hem nooit meer aan!
In India bonden ze op basis van intuïtie kinderen vast
Dat kon best intuïtie zijn, maar wij vonden het ongepast.
De spanning die liep op, de zaal die bleef maar protesteren
Het was wèl een fraai staaltje van zéér open communiceren!
Toch leek de stress niet af te nemen, de stress die nam alleen maar toe
“Lang leven de “nature”! riep een vrouw, een beetje moe.
Maar: we bleven naar elkaar luisteren, er bleef openheid van geest
Frenk vertelde over zijn ouders, en hoe hun liefde was geweest.
Zijn eigen vakmanschap daar maakt hij reclame voor
16 november komt zijn film, en allemaal kijken, hoor!
Toen de moraal van het verhaal: wat nam u van vanmiddag mee?
En wat zei u tegen uw partner, als die u vroeg wat u hier dee?
Positieve geluiden, u was toch wel enthousiast
En Johns verhaal dat was het mooiste, en vandaag het meest gepast
De “kwelgeest van dienst” die was ontroerd, en stelde aan de orde
Dat de familiezorg na al die tijd volwassen was geworden!
Het was een mooie middag, maar het einde komt eraan
Als u vanavond thuiskomt, kijk uw geliefde weer eens aan
En vraagt dan uw geliefde waarom u dat in gòdsnaam doet?!
Zeg nóóit: Da’s intuïtie! Want dan komt het nooit meer goed!
Ik kan nog uren doorgaan, maar ik moet naar de WC
En Daniël, die lieve schat, gaat gezellig met mij mee
Ik ga mijn katten aankijken, urenlang, en alle twee
En we zaten hier gezellig, en we zaten hier oké!
Dominique Engers, Den Bosch, 8 oktober 2009
